Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Inowrocławia na lata 2016-2022
Zmień kontrast na wysoki
Powiększ czcionkę

Co to jest rewitalizacja?

1. Pojecie Rewitalizacji.

Rewitalizacja z łac. re-+vita – dosłownie: przywrócenie do życia, ożywienie, ang. revitalization, urban renewal, urban redevelopment. W języku polskim pojęcie rewitalizacji nadużywane bywa jako nazwa wszelkich remontów, adaptacji, czy też modernizacji. Tymczasem pojęcie to odnosi się do działań podejmowanych w dużej skali (np. dzielnica, część miasta) i w odniesieniu do wielu płaszczyzn funkcjonowania przestrzeni miejskiej (np. architektonicznej, społecznej, ekonomicznej, kulturowej). Pojęciem rewitalizacji określa się proces przemian przestrzennych, społecznych i ekonomicznych na zdegradowanych obszarach miast. Przez degradację rozumie się pogorszenie stanu infrastruktury miejskiej, jak również negatywne zjawiska zachodzące w sferze społecznej. Rewitalizacja ma przyczynić się do poprawy jakości życia mieszkańców, przywrócenia ładu przestrzennego, ożywienia gospodarczego oraz odbudowy więzi społecznych.

2. Rewitalizacja - co to jest, na czym polega?

Zgodnie z wytycznymi gmina decydując się na podjęcie działań rewitalizacyjnych przeprowadziła analizę sytuacji społeczno-gospodarczej gminy oraz dokumentów lokalnych i ponadlokalnych, pod kątem występowania stanu kryzysowego. Następnie za pomocą obiektywnych metod badawczych stwierdziła, że na terenie gminy znajdują się obszary zdegradowane. Gmina określiła  ich  zasięg przestrzenny oraz wskazała, która część obszarów zdegradowanych stanowić będzie obszar rewitalizacji, tj. obszar na którym w pierwszej kolejności podjęte zostaną działania naprawcze, mające wyprowadzić dany teren ze stanu kryzysowego.

Obszar rewitalizacji może obejmować cały obszar zdegradowany, jednakże pod warunkiem, że nie obejmie terenów większych niż 20% powierzchni gminy oraz zamieszkałych przez więcej niż 30% mieszkańców gminy.

To właśnie dla tych obszarów zaprogramowane zostaną działania w ramach programu rewitalizacji.

Rewitalizacja to proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych, prowadzony w sposób kompleksowy, poprzez zintegrowane działania prowadzone na rzecz lokalnej społeczności, poprzez przedsięwzięcia całościowe (integrujące interwencję na rzecz społeczności lokalnej, przestrzeni i lokalnej gospodarki), skoncentrowane terytorialnie i prowadzone we współpracy z lokalną społecznością, w sposób zaplanowany oraz zintegrowany przez określenie i realizację programów rewitalizacji.

Przedsięwzięcia rewitalizacyjne to projekt, grupa projektów lub innych działań, w szczególności o charakterze społecznym, gospodarczym, urbanistycznym, budowlanym, środowiskowym, konserwatorskim, edukacyjnym, naukowym, zdrowotnym lub kulturalnym, zawartym lub wynikającym z programu rewitalizacji oraz logicznie powiązanym z treścią i celami programu rewitalizacji.

Wytyczne w zakresie rewitalizacji w programach operacyjnych na lata 2014 – 2020 (MR 2.08.2016 r.) zidentyfikowały następujące stany kryzysowe dla  poszczególnych stref:

  • społecznej  (bezrobocie, ubóstwo, przestępczość, niski poziom edukacji lub kapitału społecznego, niewystarczający poziom uczestnictwa w życiu publicznym i kulturalnym),
  • gospodarczej (niski stopień przedsiębiorczości, słaba kondycja lokalnych przedsiębiorstw),
  • środowiskowej (przekroczenie standardów jakości środowiska, obecność odpadów stwarzających  zagrożenie dla ludzi bądź stanu środowiska),
  • przestrzenno - funkcjonalnej (niestarczające wyposażenie w infrastrukturę techniczną i społeczną, brak dostępu do podstawowych usług lub ich niska jakość, niedostosowanie rozwiązań urbanistycznych do zmieniających się funkcji obszaru, niski poziom obsługi komunikacyjnej, deficyt lub niska jakość terenów publicznych),
  • technicznej (degradacja stanu technicznego obiektów budowlanych, brak funkcjonowania rozwiązań technicznych umożliwiających efektywne korzystanie z obiektów budowlanych).

Zasady programowania przedsięwzięć rewitalizacyjnych w celu ubiegania się o środki finansowe w ramach RPO WKP na lata 2014-2020  z dnia 18.01.2017 r. określają cele i oczekiwane efekty procesów rewitalizacyjnych w regionie. Wspierane będą  tylko te działania, które pozwolą na osiągnięcie przynajmniej jednego ze wskazanych poniżej efektów na zdegradowanych obszarach: 

  1. wzrost aktywności społecznej, ożywienie społeczne,
  2. zmniejszenie poziomu ubóstwa i wykluczenia społecznego ( związanego m.in. z oddaleniem od rynku pracy, degradacją obszarów, niewystarczającym dostępem do dobrej jakości, niedrogich usług społecznych), w tym poprzez poprawę warunków uczestnictwa osób w trudnej sytuacji w życiu społecznym i gospodarczym,
  3. wzrost zatrudnienia,
  4. ożywienie gospodarcze, wzrost potencjału gospodarczego miedzy innymi poprzez wsparcie rozwoju przedsiębiorczości.

Najistotniejszy jest pozytywny efekt społeczny rewitalizacji, dlatego też wszystkie działania na rzecz odnowy Miasta muszą być temu założeniu podporządkowane. Szczególnie  działania infrastrukturalne muszą stanowić narzędzie niwelowania negatywnych zjawisk społecznych.
Punktem wyjścia dla programowania procesów rewitalizacji z RPO  WK-P powinno być przede wszystkim zaplanowanie działań ukierunkowanych na ograniczenie negatywnych zjawisk społecznych, występujących na danym obszarze,  finansowanych  ze  środków  EFS   (tzw. działań „miękkich”).
Jeżeli natomiast dla osiągnięcia założonych efektów społecznych rewitalizacji konieczne będzie zrealizowanie także projektów infrastrukturalnych, finansowanych ze środków EFRR, należy pamiętać o  tym, iż będą one miały wyłącznie charakter pomocniczy, tj. wspierający wobec działań „miękkich”. 

Partycypacja społeczna obejmuje przygotowanie, prowadzenie i ocenę rewitalizacji w sposób zapewniający aktywny udział interesariuszy, w tym poprzez uczestnictwo w konsultacjach. Partycypacja społeczna jest niezbędnym elementem działań rewitalizacyjnych, od etapu projektowania tych działań, przez ich realizację aż po ocenę przeprowadzonego całego procesu rewitalizacji

3. Co to jest program rewitalizacji?

Program rewitalizacji to inaczej mówiąc plan działań rewitalizacyjnych, jakie zamierzają podjąć wszyscy zainteresowani ożywieniem obszaru zdegradowanego, zapisany w konkretnej formie i uchwalony przez radę gminy której dotyczy, stanowiący narzędzie planowania, koordynowania i integrowania różnorodnych aktywności w ramach rewitalizacji.

4. Jaki obszar miasta Inowrocławia podlega rewitalizacji

Na podstawie zgromadzonych danych oraz przeprowadzonych analiz wyznaczono obszar zdegradowany, czyli taki, w którym obserwujemy nagromadzenie negatywnych zjawisk między innymi ubóstwa, bezrobocia, złego stanu technicznego budynków mieszkalnych. Największa skala nagromadzenia problemów została zdiagnozowana w Śródmieściu i na osiedlu Mątwy (w części zamieszkałej). Tereny te zostały uznane za obszar rewitalizacji, na którym, z uwagi na istotne znaczenie dla rozwoju lokalnego, zamierza się prowadzić rewitalizację.

WYZNACZONE OBSZARY REWITALIZACJI: 

OBSZAR I - ŚRÓDMIEŚCIE
OBSZAR I - ŚRÓDMIEŚCIE
OBSZAR II – MĄTWY MIESZKALNE
OBSZAR II – MĄTWY MIESZKALNE
5. Na czym polega programowanie rewitalizacji?

Działania rewitalizacyjne (często nazywane projektami rewitalizacyjnymi) planuje się w taki sposób, aby były skoncentrowane co najmniej na dwóch płaszczyznach: terytorialnie (aby były realizowane na obszarze zdegradowanym wskazanym do rewitalizacji) oraz problemowo (aby kilka projektów miało na celu rozwiązanie danego problemu w różny sposób i w różnej skali - co znacząco zwiększa szansę trwałego rozwiązania go lub usunięcia). Projekty rewitalizacyjne składają się na program czyli plan działań rewitalizacyjnych, których wykonanie ma zahamować proces degradacji i przywrócić żywotność w tym obszarze miasta, który został dotknięty degradacją.

Program rewitalizacji jest programem wieloletnim, długofalowym, bowiem proces rewitalizacji jest długotrwały – zajmuje więcej czasu niż prace remontowe, czy modernizacyjne. Projekty rewitalizacyjne są przygotowywane i realizowane zarówno przez samorząd miasta – jego administrację lokalną i samorządowe jednostki organizacyjne (np. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej), jak i różne podmioty sektora prywatnego – przedsiębiorców, organizacje pozarządowe, związki wyznaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie itp.

Cechą charakterystyczną programowania procesu rewitalizacji jest prowadzenie go w taki sposób, aby umożliwić współdziałanie różnym podmiotom, instytucjom i osobom, zarówno na etapie planowania jak i realizacji projektów rewitalizacyjnych.

6. W jaki sposób można sfinansować działania rewitalizacyjne? Gdzie szukać pomocy finansowej, tj. brakujących pieniędzy niezbędnych na realizację projektu?

Finansowanie projektu rewitalizacyjnego zależy od możliwości projektodawcy. Zazwyczaj koszty pokrywane są z kilku źródeł, poprzez tzw. montaż finansowy, na który składają się środki własne projektodawcy (zgłaszającego projekt), dotacje, darowizny, pożyczki, środki ze zbiórek publicznych itd.

Podstawą do sfinansowania projektu rewitalizacyjnego, jak i każdego innego, są zasoby własne pomysłodawcy, w tym zasoby informacji i umiejętności w pozyskaniu pomocy finansowej (od podmiotów publicznych i prywatnych). Wachlarz możliwości jest dość szeroki, a określenie potencjalnych źródeł dofinansowania zależy od tego, czego projekt dotyczy i na czym będzie się koncentrował. Popularne jest założenie, że jedynym źródłem dofinansowania projektów rewitalizacyjnych są fundusze Unii Europejskiej (www.funduszeeuropejskie.gov.pl).

Największa część środków na działania rewitalizacyjne pochodzi z dwóch funduszy UE – Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W okresie 2014-2020 pomoc finansowa dla rewitalizacji dostępna będzie zarówno poprzez Regionalny Program Operacyjny Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2014-2020 (www.mojregion.eu) i pięciu krajowych programów operacyjnych. Środki UE nie są jednak jedynym źródłem finansowania rewitalizacji. Coraz większa część działań jest realizowana w całości, bez pomocy UE, z kapitału projektodawców, kredytów (pożyczek, w tym częściowo umarzanych jak np. dofinansowanie niektórych projektów z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (www.wfosigw.torun.pl), obligacji, zbiórek publicznych. Warto pamiętać, że oprócz tego można uzyskać pomoc finansową również z dotacji celowej, funduszu pożyczkowego czy też ze środków prywatnej fundacji.

Więcej informacji:
www.rewitalizacja.gov.pl
www.kujawsko-pomorskie.pl/planowanie-strategiczne-i-przestrzenne/rewitalizacja

REWITALIZACJA KROK PO KROKU


Załączniki:
  1. Zasady programowania przedsięwzięć rewitalizacyjnych 
  2. Wyznaczenie obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji
  3. Cechy i elementy programu rewitalizacji
  4. Podział środków na rewitalizację dla miast
  5. Społeczny aspekt rewitalizacji